Yapabildikleri
- Son 10 yılda yüzey örtüsünün ve yükseklik profilinin birlikte değiştiği olayları işaretler.
- Olayın hangi yılda ve parselin hangi kesiminde gözlendiğini verir.
- Bulgudan bir saha kontrolü üretir: nereye sondaj planlanmalı.
Rehber
Dolgu zemin nasıl anlaşılır?
Düzlenmiş bir arazi bugün düzgün görünür. Sorun, altında ne olduğunun yüzeyden anlaşılmaması — ve düzeltmenin temel maliyetine yansıması.
Neden önemli
Sıkıştırılmamış dolgu zaman içinde oturur. Üzerine yapı yapılacaksa temel derinleşir, maliyet artar; oturma düzensizse yapıda hasar çıkar. Tarımsal kullanımda ise dolgu malzemesinin ne olduğu — moloz, hafriyat ya da yabancı toprak — verimi doğrudan etkiler.
Sahadaki izler
- Çevresine göre kot farkı Parsel komşularından belirgin şekilde yüksekse ve sınırda ani bir basamak varsa dikkat edilmeli.
- Malzeme karışıklığı Yüzeyde tuğla, beton parçası, asfalt kırığı ya da toprakla uyumsuz iri taş.
- Bitki örtüsündeki fark Dolgu üstündeki bitki örtüsü çevresinden zayıf ya da farklı türde olabilir.
- Oturma izleri Yüzeyde çökme çukurları, çatlaklar, eğrilmiş sınır çitleri.
- Fazla düz bir yüzey Çevresi engebeliyken tek başına kusursuz düz duran bir parsel, doğal olmaktan çok düzeltilmiş olabilir.
Arşiv görüntüsü ne gösterir
Sorunun doğası zamansal: bugünün yüzeyi değil, geçmişteki değişim bilgi veriyor. Optik arşiv 2015'e kadar geriye gidiyor ve yüzey örtüsündeki ani değişimleri gösteriyor; yükseklik modeliyle birlikte okunduğunda örtü ve kot birlikte değişmişse bu bir olay olarak işaretlenebiliyor.
Ama bir uyarı: aynı imza tarımsal tesviyeyle de oluşur. Uydu "burada yüzey değişti" diyebilir; "burası dolduruldu" diyemez. İkisini ayırmak uydunun yapabileceği bir şey değil.
Kesin cevap nereden gelir
Zemin etüdünden. Sondajla alınan numune malzemenin ne olduğunu, derinliğini ve taşıma gücünü söyler; bunların hiçbiri yüzeyden ya da uydudan okunmaz. Arşivin işi etüdün yerini almak değil, sondajın nereye açılacağını söylemek.
Qadas ne yapar, ne yapmaz
Yapamadıkları
- Dolgu ile tarımsal tesviyeyi ayıramaz.
- Dolgunun altında ne olduğunu, derinliğini ve taşıma gücünü bilemez.
- Kimin yaptığını, izinli olup olmadığını göremez.
- 2015 öncesine bakamaz; optik arşiv orada başlıyor.
Diğer rehberler
- Tarla alırken nelere dikkat edilmeli? Hukuki, fiziksel ve çevresel kontrollerin tamamı; hangisi nereden doğrulanır.
- Arazi su tutuyor mu, nasıl anlaşılır? Sahada bakılacak işaretler, doğru mevsim ve uydunun ne eklediği.
- Hisseli tapu ne demek? Payın arazide tanımlı bir yeri yoktur; bunun pratikte anlamı ne.
- Mahreçsiz parsel nedir? Yola yakın olmak ile yola çıkabilmek aynı şey değildir.
- Arsanın taşkın riski nasıl öğrenilir? Resmî tehlike haritaları, gözlenmiş taşkın arşivi ve ikisinin farkı.