İki ayrı bilgi var ve sık sık karıştırılıyor: bir modelin "buraya su gelebilir" demesi ile arşivin "buraya su geldi" demesi.
Modelin ihtimal dediği yer ile arşivin gözlediği yer aynı değildir.
Modellenmiş tehlike
Taşkın tehlike haritaları, akarsu debisi ve topoğrafya üzerinden belli dönüş periyotları için — 100 yılda bir, 500 yılda bir — su altında kalabilecek alanları modeller. Türkiye'de bu haritaların resmî kaynağı DSİ ve ilgili idarelerdir; Avrupa ölçeğinde açık modeller de var.
Modelin söylediği şey bir olasılıktır, bir gözlem değil. Ayrıca çoğu model akarsu taşkınına bakar; yağışın yerinde birikmesinden doğan su baskınını genellikle kapsamaz.
Gözlenmiş taşkın
Uydu arşivi farklı bir soruya cevap veriyor: son on yılda bu alan fiilen kaç kez su altında kaldı. Radar bulutun ardını gördüğü için taşkın anını — ki neredeyse her zaman bulutlu bir gündür — kaydedebiliyor.
İkisi birbirinin yerine geçmez. Model haritası temiz olan bir parsel arşivde tekrar tekrar ıslak okunabilir; tersi de olur. Birlikte okunduklarında ikisi de daha anlamlı.
Nereden kontrol edilir
DSİ ve ilgili idareResmî taşkın tehlike ve risk haritaları. Bir alım kararında başvurulacak asıl kaynak budur.
Belediye imar durumuTaşkın alanı şerhi veya yapı yasağı plan notunda görünebilir.
Yerel hafızaKöyde veya mahallede yaşayan biri son büyük taşkını tarihiyle hatırlar. Çoğu zaman en hızlı bilgi budur.
Açık uydu arşiviGözlenmiş ıslaklık ve açık su tekrarı; hatırlanan tek bir olayı değil, on yılın tamamını verir.
Sık yapılan hata
"Taşkın haritasında değil" cümlesi çoğu zaman "su gelmez" diye anlaşılıyor. Oysa harita akarsu taşkınını modelliyor; arazinin kendi çukurunda biriken yağış suyu o haritada görünmez ve tarımsal kullanımda asıl zararı çoğu zaman o verir.
Qadas ne yapar, ne yapmaz
Yapabildikleri
Açık su tekrarı: geçişlerin yüzde kaçında gerçek su yüzeyi gözlendi.
Tekrarlayan yüzey ıslaklığı ve yağış sonrası kuruma süresi.
Açık taşkın tehlike katmanlarına göre parselin konumu.
Yukarı havzadan gelen akış birikimi ve parsel içi çukurluk.
Yapamadıkları
Resmî taşkın tehlike haritasının yerine geçmez.
Gelecekteki bir taşkını öngöremez; geçmişte olanı ölçer.
Dere ıslahı, sedde veya menfez gibi yapılmış müdahaleleri bilemez.
Sigorta veya ruhsat süreçlerinde resmî belge yerine geçmez.